Naslovna / Tekstovi / Šta (ne) znamo o 29.februaru?

Šta (ne) znamo o 29.februaru?

Jedna Sunčeva godina, odnosno vrijeme koje je potrebno našoj planeti da napravi jednu punu rotaciju oko Sunca,  traje otprilike 365 dana, 5 sati, 48 minuta i 46 sekundi. Tih dodatnih 5 i nešto sati vremena, o kojima niko ne voli govoriti, upravo su razlog zašto imamo prestupne godine.Jedna Sunčeva godina, odnosno vrijeme koje je potrebno našoj planeti da napravi jednu punu rotaciju oko Sunca,  traje otprilike 365 dana, 5 sati, 48 minuta i 46 sekundi. Tih dodatnih 5 i nešto sati vremena, o kojima niko ne voli govoriti, upravo su razlog zašto imamo prestupne godine.
Zašto imamo prestupnu godinu i što je to “prestupna sekunda”?

Prestupna je sekunda postavljanje od jedne sekunde koje se povremeno primjenjuje na koordinirano univerzalno vrijeme (UTC) kako bi se smanjila razlika između preciznog vremena koje mjerimo satovima i nepreciznog uočenog solarnog vremena koje varira zbog dugotrajnog usporavanja rotacije Zemlje.
Razlog tome je usklađivanje kalendarske godine s astronomskom godinom, da ne bi s vremenom Nova godina „ padala“ u ljeto, a grožđe dozrijevalo u decembru ili januaru.  Tako mjesec  februar, koji inače ima 28 dana, u prestupnoj godini ima 29 dana.
Svrha prestupnih godina jeste pomoći u prilagođavanju gregorijanskog kalendara solarnom kalendaru i osigurati na vrijeme proslavu solarnih događaja poput proljetne ili jesenske ravnodnevice svake godine. Međutim, čak ni dodatni dan u februaru svake četvrte godine ne može osigurati potpuno tačno usklađenje zbog čega se naučnici katkad pozivaju na “prestupnu sekundu”.
Godine sa 366 dana, koje se javljaju svake 4 godine su vrlo interesantne i drugačije po mnogo čemu.
Kako znati koja je godina prestupna? Vrlo jednostavno: ako su posljednje dvije znamenke godine djeljive s četiri (na primjer: 2016., 2020., 2024…) tada je prestupna godina. Godine koje označavaju kraj stoljeća izdvojene su od ovog pravila. One moraju biti djeljive s 400 da bi bile prestupne godine. Dakle, 2000. i 2400. su prestupne godine, ali 2100. neće biti.
Obzirom da ni to nije posve precizno i uzrokuje da svakih 100 godina ‘dobijemo’ jedan dan, matematičari su odlučili da jednom u stoljeću preskačemo prestupnu godinu, ali samo ako godina nije djeljiva s brojem 400 jer bi u protivnom kalendar počeo zaostajati. Ovim načinom računanja postiglo se da kalendar kasni svega 1 dan u 8.000 godina, a izgleda da nam za sada to ne pričinjava veće probleme.
Svake četiri godine tako se akumulira 24 sata viška koji su u kalendaru dodani kao novi dan kako bi se mjerenje vremena koordiniralo s pozicijom Zemlje u odnosu na Sunce.

Zašto baš februar?

Februar je najkraći mjesec koji čak i s tim dodatnim danom još uvijek traje dan ili dva manje od svih preostalih mjeseci. Ali, zbog čega je februar tako kratak?Stvar je zapravo u tome što je prije tri  hiljade godina, dok još nije postojao kalendar kakav danas koristimo, godina trajala kraće, a počinjala je i završavala u doba koje se poklapalo s ciklusima sijanja i  sjetve u Rimskom Carstvu.

Mjerenje vremena, samo nalik kalendarskom, postojalo je zato da se obilježe agrikulturne faze, a u zimskom razdoblju – između današnjeg decembra i marta – vrijeme se uopće nije mjerilo.  Poslije, kada su uvedeni prvi kalendari, godina je trajala 355 dana, a počinjala je martom kada su i rimski poljoprivrednici počinjali sadnju i mjerenje vremena. Kada je uvođenjem julijanskog, a poslije i gregorijanskog kalendara Nova godina pomaknuta, pomaknuo se i najkraći mjesec. Prestupni dan dodan je februaru baš zato što je riječ o mjesecu koji je najkraći.

Zanimljivosti o 29.februaru:

• U Irskoj je ovaj dan zaista poseban – tada je dopušteno ženama da zaprose muškarce. Ova tradicija započeta je od strane kraljice Margarete od Škotske 1288. godine;

• U svijetu trenutno ima 4 miliona ljudi koji su rođeni na ovaj dan, pa svoj rođendan po izboru obilježavaju 28. februara ili 1. marta;
Vjerovatnoća da će se neko dijete roditi baš 29. februara je 1:1.500. Ljudi koji su rođeni 29. februara imaju priličan problem s obilježavanjem svog rođendana, ali događa se i da neko umre baš na taj dan. Prema Enciklopediji svjetske baštine, 1800-ih, James Milne Wilson koji je porijeklom bio Britanac, a tokom života postao je osmi premijer Tasmanije “rođen je prestupnog dana i umro je baš na taj dan”. Wilson je umro 29. februara 1880., na njegov “17.” rođendan, odnosno kada je imao 68 godina u regularnim godinama.

• Za sada su zabilježena samo dva slučaja gdje su dvije žene na različitim krajevima svijeta, rodile po troje djece baš na ovaj dan: u Norveškoj je porodica Hendrikson dobila bebe na ovaj dan 1960, 1964. i 1968. godine; porodica Estes iz Amerike djecu je dobila 29. februara 2004, 2008. i 2012. godine;

• U Ginisovoj knjizi rekorda upisana je porodica Kijou iz Irske koja ima čak tri generacije djece rođene na isti dan – 29. februara. Otac Piter rođen je 29. februara 1940. godine, njegov sin Erik 29. februara 1964. godine, a unuka Betani 29. februara 1996. godine;

• Prema zakonu u Irskoj svako dete koje se rodi 29. februara dobija na poklon 100 funti

• Vjeruje se da su djeca koja su rođena na ovaj dan veoma kreativna i da posjeduju određene talente, kao i da su vrlo jedinstvena, obdarena “šestim čulom”;

• Prvi koji su u kalendar dodavali jedan dan svake četiri godine bili su Egipćani koji su na ovaj način usklađivali kalendarsku i sunčevu godinu.

 

 

Priredila:Avdibašić Samra

Da li ste čitali?

Dnevna rutina poslanika Muhammeda, a.s.

Od zore do izlaska sunca… Buđenje… Kada bi se probudio prva stvar koju bi uradio …